5068

5068 pijpen heeft het Mullerorgel van de Sint Bavo kerk in Haarlem. Ik bezocht de kerk vandaag, 29 augustus,  en toevallig was de organist die vanavond een concert geeft aan het oefenen. De kerk uit de 14e eeuw is  in de 80jarige oorlog protestant geworden, maar heeft toch nog veel symboliek behouden. Zoals de lezenaar in de vorm van een pelikaan. Men dacht vroeger dat de pelikaan zijn jongen voerde met zijn of haar eigen bloed en zo werd de pelikaan een symbool voor Christus. In de kerk staat ook een zogenaamde broodbank, de 15e-eeuwse voorloper van de hedendaagse voedselbank. Het meest imposant blijft toch het enorme, bijna 30 meter hoge  orgel waar Mozart en Handel ook op gespeeld hebben.

Ook bracht ik een bezoek aan het Frans Hals museum in de oude Haarlemse binnenstad. Frans Hals was de meest beroemde schilder van Haarlem en hij is vooral bekend om zijn tientallen portretten. Om die te zien moet je de hele wereld rond reizen, hier in Haarlem hangen vooral zijn grote schutterstukken.

Wat knap dat hij elk geschilderd persoon een eigen karakter wist mee te geven. Frans Hals is geboren in Antwerpen maar heeft vrijwel zijn gehele leven in Haarlem gewoond en gewerkt. Hij ligt hier ook in  de Sint Bavo begraven. In 2024 komen 50 van zijn beste werken te hangen in het Rijksmuseum in Amsterdam. Dat zal net zoveel belangstelling krijgen als onlangs de schilderijen van Vermeer schat ik zo in....

Om nog meer van dit soort kunst te kunnen genieten volg ik regelmatig een (opfris)cursus.
Zoals deze cursus die  plaats vindt in Woerden op 4 woensdagmorgens: een aanrader! (ik heb van deze docente al eerder veel geleerd): Klik hier voor de inhoud van de cursus

Dominicus

Mijn onderwijs opleiding volgde ik op een degelijke gereformeerde pedagogische academie in Utrecht. Daar liep gelukkig een moderne theoloog rond, Hans Hommes. Hij bracht ons, degelijke protestantse jongeren,  in contact met de boeken van 2 Dominicaanse schrijvers. Zo las ik het boek 'Nieuwe kijk op het oude boek', van  Lucas Grollenberg over moderne bijbeluitleg. En de dominicaan Jan Nieuwenhuis schreef het boek 'terwijl de boer slaapt' over de pedagogiek van het geloofsonderwijs en de geloofsopvoeding. Twee boeken die grote invloed hebben gehad op mij. Zo ontdekte ik dat de Dominicanen de 'Predikheren'  zijn van de katholieke traditie en deze orde heeft en geeft grote aandacht aan de intellectuele vorming en studie. Bekende dominicanen zijn Thomas van Aquino, Edward Schillebeeckx en Erik Borgman die eerdaags in Woerden komt spreken.
In de Antwerpse Pauluskerk kwam ik afgelopen zaterdag een mooi schilderij tegen van de heilige Dominicus (1170-1221) gemaakt in 2022 door de Nederlandse schilder Egbert Modderman. Dominicus liep uit soberheid op blote voeten van stad naar stad om te preken. Voor hij een stad binnenging maakte hij zijn voeten schoon en trok hij schoenen aan. Hij wilde de aandacht niet vestigen op zijn ascetische levenswijze. Dit heeft Modderman vol gevoel afgebeeld.

KMSKA

Omdat mijn geliefde een reünie weekend heeft in Londen ben ik alleen naar het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten gegaan in Antwerpen. Alleen al het gebouw is indrukwekkend genoeg voor een bezoek. Al in de 14e eeuw werd er kunst verzameld in Antwerpen te beginnen bij de gildes. Later is er een academie opgericht die jonge kunstenaars een kans en les gaf. Vanaf ongeveer 1870 werd er ook moderne kunst verzameld. In 1890 werd het hedendaagse gebouw feestelijk geopend. Na vele verbouwingen en aanpassingen, de laatste startte in 2011, staat het museum er nu prachtig bij. Je kunt hier een  Hans Memling drieluik vinden naast de Belgische impressionisten zoals Rik Wouters en een grote Ensor collectie. Beroemd is de Madonna van Jean Fouquet. Nou ja, teveel om op te noemen en teveel voor 1 dag. 

In de middag bezocht ik de Sint-Pauluskerk waar een muziekgroep aan het oefenen was. Dat leverde mij een gratis concertje op. In de kerk ook heel veel kunst en kerkschatten onder meer van Rubens, Jordaens en Van Dyck. In de tuin van deze middeleeuwse kerk bevindt zich een zogenaamde calvarieberg. Golgotha, in Jeruzalem, is daar nagebouwd , althans zoals de bouwers in de Middeleeuwen zich dat voorstelden.

Antwerpen is heel goed te doen met de trein. Vanwege het Bollekesfeest was het nu enorm druk met veel Nederlanders, maar dat snap ik wel want er is veel te beleven in deze stad. 

Sypesteyn

Tijdens een fietstocht die we 'rondje Loosdrecht' kunnen noemen kwamen we zondagmiddag langs kasteel-museum Sypesteyn. Jonkheer Henri van Sypesteyn heeft hier aan het begin van de vorige eeuw een kasteel laten bouwen op de plek waar hij zelf van dacht dat zijn 'stamslot' hier zou hebben gestaan. Dat bleek een droom vertelde de vriendelijke vrijwilligster ons. Nou ja de tuin is prachtig, de horeca is goed georganiseerd en het kasteel is een verzamelmuseum met veel Loosdrechts porselein. Ik had er nog nooit van gehoord allemaal, dat is het leuke van een fietstocht in eigen omgeving, je ontdekt altijd wel weer iets nieuws. Het kasteel is geopend van woensdag t/m zondag.

Zermatt en Davos

De afgelopen week maakten we een trein-rondreis door Zwitserland.
De eerste plek waar we verbleven was Zermatt een mooi bergdorp aan de voet van de Matterhorn. Vanuit ons appartement hadden we zicht op de Matterhorn (4478m.) die meestal in de mist zit, maar 1 dag helemaal helder te zien was. Heel lang geleden was ik met mijn eerste NCRV jongerengroep, die ik begeleidde, al eens de Gornergrat opgegaan met het historische treintje. Ook nu was dat weer mooi om te doen. Tegenwoordig kun je vanuit Zermatt ook tot ruim 3880 meter hoog komen met een spectaculaire kabelbaan boven de gletsjers die er gelukkig nu nog zijn. Al zijn er heel wat zorgen hier over de toekomst van die gletsjerwereld door de klimaatverandering. Het kost wat om zo hoog te komen maar dan heb je ook wat....

In de vakantie las ik de visie van een monnik dat je God kunt leren kennen door de natuur, de cultuur of door relaties. Dat vind ik een mooie gedachte in dit qua schepping zo prachtige land. Dat een zo'n hardvochtige en starre theoloog als Johannes Calvijn ook z'n wortels had in dit land is haast niet te begrijpen.

Via een dagtocht met de Glacier Express trein zijn we naar Davos gegaan. Davos is een flinke stad geworden en niet zo mooi als ik verwacht had. Het naastgelegen Klosters is veel Gemutlicher met goede wandelmogelijkheden en daar konden we gemakkelijk met de trein en de bus naar toe. Het openbaar vervoer is geweldig goed geregeld in Zwitserland en de treinen rijden stipt op tijd.

Mondriaan

De lucht was mooi vandaag tijdens mijn Groene Hart fietstocht.
Veel Hollandse schilders waren hier erg dol op en maakten de zo kenmerkende Haagse School landschappen. Piet Mondriaan schilderde ook graag deze lucht, voordat hij overging op abstract. Dit schilderij maakte hij in het Gein. Mijn foto komt vanaf een veendijk langs de Greft. 

Vorden

Vanwege de 60e verjaardag van mijn jongste broer Wouter hadden we een kleine gezins-reünie in Vorden, een mooi plaatsje in de Achterhoek.
Het 5 koppige gezin Kinderen-Hans-En-Nel Uittenbroek is nog compleet. Er is veel gebeurd de afgelopen decennia, goed om elkaar regelmatig te ontmoeten.

Dom

Een dagje uit met Opa betekent spannende dingen doen en kerken bezoeken. Dat deed ik deze week met Selma in Utrecht waar we tot 80 meter de Dom beklommen. En vrijwel alle kerken in Utrecht staan open om even rond te kijken zoals wij deden in de fraaie Sint Willibrord in de  Minrebroederstraat. Maar er is natuurlijk ook tijd voor ijs en een broodje bij AH....

1773

Veel artikelen afgelopen weekend in mijn weekendkranten (Nederlands Dagblad en Trouw) over de psalmberijming van 1773. Die berijming bestaat dus nu 250 jaar. Ook ik heb veel psalmen uit 1773 uit mijn hoofd geleerd en op maandagmorgen opgezegd in de klas van de lagere school in Driebruggen. Voor 'psalmversje' wilde ik altijd een 10 hebben op mijn rapport, want dan werd het compliment en de fooi van opa Uittenbroek net iets groter. Gelukkig kon ik goed onthouden en had ik het versje tijdens de twee lange kerkdiensten in Waarder snel geleerd. Als iemand zegt 'Heer, ai maak mij uwe Wegen' of  'Hoe lief'lijk hoe vol heilgenot' dan kan ik dat nog meteen aanvullen. Tsja, wat heb je er aan zullen mijn kinderen nu vragen. Nou dat weet ik ook niet zo goed. Sommige uitdrukkingen gebruik ik nog wel eens, zoals 'Wij zien het maar doorgronden 't niet' (psalm 118), want zo zit het leven nu eenmaal vaak in elkaar. 

Afgelopen zondag zong ik met koor Judeo in de Bonaventurakerk hier in Woerden. Geen psalmen uit 1773,  maar wel een moderne mis en nummers van Coldplay, Soldaat van Oranje en Claudia de Brey. Die taal komt beter over dan de 'Tale Kanaäns' van de 18e eeuw.

Veth

Gisteren bezocht ik een mooie overzichtstentoonstelling in het Dordrechts Museum: schilder Jan Veth, 1864-1925. Hij is vooral bekend door zijn portretten en hij schreef veel over kunst. De audiotour is leuk gemaakt met fragmenten uit de briefwisselingen met zijn echtgenote. 

Wonder

Het is een wonder: dezelfde duifjes, weer 2 eieren, in precies dezelfde bloembak op mijn balkon als vorig jaar. En weer klaar om deze week uit te vliegen....

Sportief

Veel sportieve resultaten deze weken: eerst werd kleindochter Selma Nederlands kampioen met haar dansgroepje, daarna werd kleinzoon Jax kampioen met zijn voetbalclubje en gisteren liep Benjamin bijna vooraan tijdens de jeugdloop van  de Woerdense Singelloop.

Hun oma zou reuze trots geweest zijn...!

Passau-Wenen

Het  stond al heel lang op mijn To Do lijstje: fietsen van Passau naar Wenen langs de Donau. Vorige week hebben we dat gedaan en het was een mooie ervaring. Overnachten kon op het schip Swiss Crown dat met ons meevoer met heerlijk eten onderweg en een goede Rivier Cruise sfeer. Met de Belgen Sjef en Suzan hadden we leuke gesprekken over de vele reizen die zij in hun leven gemaakt hebben. Onderweg vele burchten en kerken en om de paar kilometer wel een klooster dat hier een Stift wordt genoemd. Het meest authentiek vond ik Stift Wilhering dat enigszins van de route af lag. Een bezoek was het extra stukje fietsen meer dan waard. Het wereldberoemde Benedictijner klooster Melk is ook prachtig maar wel erg druk en commercieel. De kloosters hier stralen geen armoede uit door de rijk gedecoreerde Barokstijl. In Wenen bezochten we onder meer het Hundertwasserhaus. Dat stond ook nog op het To Do lijstje....

Bisdom Van Vliet

In mijn jeugd was museum bezoek niet aan de orde. Het kwam er niet van in de dorpse opvoeding. Ik weet nog twee uitzonderingen: met mijn vader heb ik de Domkerk bezocht en de Domtoren beklommen. En met mijn moeder erbij gingen we naar Bisdom van Vliet een museumhuis in Haastrecht,  op een half uur fietsen vanaf ons huis in Driebruggen. Wat ik me ervan herinner is het beeld dat daar echt rijke mensen hebben gewoond met schilderijen aan de muur en zilverwerk en grote serviezen in de kasten. Het museum is ontstaan  na de dood van de laatste bewoonster mevrouw Paulina Bisdom van Vliet. In haar testament stond dat het huis een museum moest worden en er niets aan mocht veranderen. Dat is gebeurd. Als je er nu binnen stapt denk je dat de rijke dame even rijden is met de koets en zo weer binnen kan stappen. Zij overleed in juni precies 100 jaar geleden en in Haastrecht is in deze tijd heel wat reuring want mevrouw heeft een pakket achtergelaten in haar erfenis dat pas na 100 jaar geopend mocht worden. Dat gaat dus eerdaags gebeuren. Er wordt erg gespeculeerd wat erin zal zitten. De burgemeestersfamilie Bisdom van Vliet heeft altijd veel betekend voor de Haastrechtse bevolking. In een volgende UPDATE zal ik de uitkomst vermelden....

UPDATE September: er zit een dagboek in het pakket...... leuk voor het museum maar we hadden iets mee spektakel verwacht....

Verder bezocht ik tijdens m'n GroeneHartfietstocht vandaag museum Gouda waar tijdelijk mooie stadsgezichten te zien zijn uit het Rijksmuseum. Deze bijvoorbeeld van een vrouwen-schaatswedstrijd uit 1807 in Leeuwarden. Er ontstond veel oproer na deze wedstrijd omdat de Friese dames hun bovenkleed hadden uitgedaan en met blote armen schaatsten. Dat kon beslist niet in het preutse Nederland en vele tientallen jaren lang werden schaatswedstrijden voor vrouwen verboden.

Een koud en vochtig voorjaar, zoals het dit jaar was, geeft de natuur een enorme boost. Vooral de  gele lis staat er mooi bij dit jaar.

Zen

Zij zit er weer, m'n Turkse Tortel. Op precies dezelfde plek als vorig jaar, in m'n bloembak tussen de geraniums, met ook nu weer 2 eitjes.
Het vogeltje is het toppunt van Zen. Ze zit de hele dag een beetje rond te kijken, knippert alleen soms met de oogjes. Ze vliegt niet weg als ik de was ophang of koffie ga drinken op mijn buitenstek. Ze is trouw en waakzaam. Nu maar duimen dat de kraaien en eksters het duifje niet gaan bemerken, want dan is het snel afgelopen met Zen-Zijn. Maar ik let er wel goed op. Zorgen voor begint bij houden van. En van mijn Boeddhistische gids Fung in Vietnam leerde ik jaren geleden: als iets mislukt maar je intentie was goed, dan valt je niets te verwijten. 

Ode Aan Antwerpen

Miljoenen schilderijen werden er vervaardigd in de Zeventiende Eeuw. Het levert ons land steeds wereldberoemde schilderkunst op. Maar waar kwam die artistieke bloei eigenlijk vandaan? Het antwoord is: Antwerpen. Duizenden vluchtelingen kwamen richting Amsterdam toen de stad Antwerpen in de 80 jarige oorlog weer in handen viel van de Spanjaarden rond 1585. Bij die vluchtelingen waren ook veel en ambitieuze kunstenaars. In het Catharijne Convent in Utrecht kun je nu tot 17 september kennis maken met die Antwerpse schilderkunst. De tentoonstelling ziet er er prachtig uit met een duidelijk informatie boekje. 

Mooi om te zien is dat de Antwerpse kunst vol kleur en overvolle afbeeldingen is, veel exotische kleding en elegante houdingen. Daar tegenover de Hollanders die vaak sober, ingetogen en statig portretteren met veelal gedempte kleuren. Katholiek tegenover Protestant?

Er is veel Bijbels gerelateerde kunst te zien zoals hierboven de tien geboden en hieronder 'Jezus ontmoet Johannes'

En ook mooie portretten van gewone visserskinderen, zoals dit schilderij van Frans Hals

Vanitas Vanitatum Et Omnia Vanitas

In Museum de Lakenhal in Leiden is nu een tentoonstelling van de Leidense schilder David Bailly. Hij heeft zich gespecialiseerd in Vanitasvoorstellingen. Dit was een populair onderwerp in de zestiende en zeventiende eeuw. Vanitas staat voor ijdelheid, vergankelijkheid. De schilderijen staan bol van verwijzingen naar de betrekkelijkheid van het aardse leven, zoals schedels, beenderen, zandlopers, boeken met kreukels en ezelsoren. Het leven is broos en een ander symbool van de vergankelijkheid is de zeepbel. Het is ontleend aan een spreuk van Erasmus: 'homo bulla', de mens is een zeepbel.

Bailly kon ook fantastische portretten maken, er hangt een groot aantal van zijn werken nu en tot 2 juli in de Lakenhal. De overige vaste collectie is ook zeer de moeite waard te bekijken zeker op zo'n regenachtige dag als vandaag. Leiden was een enorme rijke stad door de wolindustrie. Het is terug te zien aan en in dit museum.