Israël

een artikel geschreven voor ons kerkblad:

Gedachten bij Israëlzondag, 2 oktober

‘’Waarom ben jij lid van de commissie Kerk en Israël?” vroeg iemand mij onlangs. Ik heb hem uitgelegd dat het woord Israël mij op verschillende niveaus bijna dagelijks triggert.

Het begon al in mijn jeugd. Elke dag ging het zo’n 3 kwartier per dag over….. Israël. Op school vertelde de juf of meester in beeldende taal, ondersteund met grote schoolplaten, over de geschiedenis van Israël. Ik lette heel goed op, want een 10 voor Bijbelse Geschiedenis op m’n rapport leverde een goede fooi op van opa Uittenbroek. En mijn moeder las dagelijks voor uit de kinderbijbel van Anne de Vries. Ik had een groots beeld van Israël, terwijl ik nooit buiten ons dorp kwam. Toen ik als student door zuinig te leven genoeg van mijn studiefinanciering overhield om 3 weken door Israël te reizen was dat een fascinerende ervaring. Natuurlijk was het heel anders dan het in mijn jeugd ontworpen beeld, maar niet minder boeiend. Van de trektocht door de Sinaï voel ik nu na ruim 30 jaar nog steeds de spirituele kracht die dat bij mij opriep.

En toen ontdekte ik nog meer, bijvoorbeeld dat Jezus geen Christen was geweest maar een Jood. En werd de bijbel veel rijker toen ik boeken van Joodse auteurs als Pinchas Lapide, David Flusser en Harold Kushner ging lezen. De wortels van het Christendom werden daarin voor mij bloot gelegd.

Ik studeerde een poosje filosofie. De grote denkers die onze tijd en cultuur beheerst hebben - ik noem alleen maar Spinoza, Marx , Freud, Einstein, Levinas – ze waren van Joodse afkomst. Waar komt die enorme denkkracht toch vandaan?

En dan wordt later een van je kinderen verliefd op een Palestijn. En komt de dagelijkse politieke situatie van Israël wel heel dicht bij, namelijk bij het geluk en de zorgen van je dochter en inmiddels schoonzoon. Je ontdekt dan nog meer van de onoplosbare problematiek die de wereld dagelijks in z’n greep houdt. En die nu weer zo extra actueel is. In dat inmiddels veel minder romantische Israël van je jeugd.

In de commissie Kerk en Israël gaat het over al dit soort aspecten en associaties bij het woord Israël. We proberen jaarlijks een programma te maken om Israël, het Jodendom, de ‘roots’ van de bijbel, in Woerden bespreekbaar te maken en te houden. Ik vind het boeiend om daar een steentje aan bij te dragen. U weet nu waarom.

Jan Uittenbroek

Industrieel Erfgoed

Vaak bestaan mijn werkzaamheden uit overlegmomenten. Meestal gebeurt dat in een kantoor - of schoollokaalachtige omgeving. Deze week zocht ik met een groepje collega's ter afwisseling een locatie op, die je kunt omschrijven als 'industrieel erfgoed', een oude fabriekshal, omgebouwd tot restaurant. In een stad als Utrecht zijn er talloze van dit soort panden en deze bleek op 3 minuten lopen van mijn kantoor te staan. Het leverde een goed BOT gesprek op!(Benen op Tafel)

Echo

Een man en zijn zoon lopen in het bos, plotseling struikelt de jongen en omdat hij een scherpe pijn voelt roept hij: "Ahhhh". Verrast hoort hij een stem vanuit de bergen die "Ahhhh" roept. Vol nieuwsgierigheid roept hij: "Wie ben jij?", maar het enige antwoord dat hij terugkrijgt is: "Wie ben jij?". Hij wordt kwaad en hij roept: "Je bent een lafaard!", waarop de stem antwoordt: "Je bent een lafaard!". Daarop kijkt de jongen naar zijn vader en vraagt: "Papa, wat gebeurt hier?".
De man antwoordt: "Zoon, let op!" en hij roept vervolgens: "Ik bewonder jou!". De stem antwoordt: "Ik bewonder jou!". De vader roept: "Jij bent prachtig!" en de stem antwoordt: "Jij bent prachtig!". De jongen is verbaasd, maar begrijpt nog steeds niet wat er aan de hand is.
Daarop legt de vader uit: "De mensen noemen dit echo, maar in feite is dit het LEVEN!
Het leven geeft je altijd terug wat jij erin binnen brengt. Het leven is een spiegel van jouw handelingen. Als je meer liefde wilt, geef dan meer liefde! Wil je meer vriendelijkheid, geef dan meer vriendelijkheid! Als je begrip en respect wenst, geef dan begrip en respect. Wil je dat mensen geduldig en respectvol met je omgaan, geef hen dan geduld en respect! Deze natuurwet gaat op voor elk aspect van ons leven.".
Het leven geeft je altijd terug wat jij erin brengt, het is geen toeval, maar een spiegel van jouw eigen handelingen.

Mist

Wat mij opvalt, is dat er vrijwel geen dagen meer zijn met langdurige dichte mist. Volgens mij heeft mijn auto niet eens meer een mistlamp, ik heb 'm de laatste jaren ook niet nodig gehad. Vroeger... ja toen hadden we nog echte mistdagen. Ik weet nog dat ik Willy thuis had gebracht in Gouda en toen vrijwel niet meer rijden kon door de mist. Ramen open, stapvoets rijden. Ik ben toen  achter een vrachtwagen aan gegaan op de IJsseldijk en toen die stopte bleken we achter op een boerenerf te staan. Volslagen geen zicht. Toeterende treinen, wie hoort dat nog? Herman de Man schreef zelfs een roman over de mist, 'de kleine wereld'. Een prachtig sfeerboek over mijn geboortestreek, wekenlang in dichte nevel opgesloten.
Hoe komt het dat de wereld zoveel transparanter is geworden? Meer wind? Schonere lucht? Opwarming? Laat de wetenschap zich daar eens over buigen. Beter dan die flutonderzoeken naar dingen die we al lang weten. Bijvoorbeeld deze week een proefschrift over jongens die op school anders leren dan meisjes. Dat weet elk onderwijsmens!

Partnerschap

Dinsdag 13 september gaat het gebeuren: dochter Johanneke en Bash gaan om hun partnerschap officieel te registreren naar het stadhuis te Woerden. Nu Bash Nederlander is, kan dat  allemaal. En Willy en ik zijn getuigen. Hoe het verloopt is ons ook nog onbekend maar het wordt vast heel feestelijk! Wellicht wordt het later ook nog eens een echte bruiloft, wellicht  wel met de wederzijdse familie erbij.... de tijd zal het leren of dat mogelijk wordt!

update: het is een feestelijke ochtend geworden,  met veel handtekeningen; in mijn toespraakje heb ik gefilosofeerd over 'scharniermomenten' in het leven.....

Bloemaert

Vandaag hebben we in het Catharijneconvent  de première bijgewoond van een onlangs aangeschaft schilderij van de Utrechtenaar Abraham Bloemaert. Ter gelegenheid van de Uitmarkt werd dit schilderij  voor het eerst aan het publiek getoond. Het is zo'n schilderij waar je in zo'n prachtig museum, ondanks de grootte  en schitterende kleuren, zo maar aan voorbij loopt. Maar nu ik het verhaal gehoord heb vandaag,  beeldend verteld door Woerdenaar Bram van der Vlugt, over de geschiedenis van dit schilderij loop ik er niet meer zomaar langs. Het stelt de 4 kerkvaders Augustinus, Hiëronymus, Gregorius en Ambrosius voor in een door en door Katholieke setting. Eigenlijk is het doel van de schilder het kerkvolk te wijzen op de Eucharistie  als enige weg om in de Hemel te komen. Katholieke propaganda dus. Geschilderd in een tijd waarin de Protestanten het voor het zeggen hadden in de stad Utrecht. De directeur van het museum vertelde hoe het schilderij aangekocht is en waarom het zo prachtig past in de collectie. De fraaie priestermantel op het schilderij hangt al jaren 'life' in dit museum. En de plek waar de schilder begraven ligt is hier zo'n 50 meter vandaan.  Ook een  boeiend verhaal. Eigenlijk kun je zo'n museum als het Catharijneconvent alleen maar goed bezoeken met een gids, want elk object heeft wel zo'n achtergrondverhaal!

Na zoveel cultureels hebben we ook nog geslenterd langs talloze andere vormen van kunst,  klassiek en modern, een Middeleeuwse markt, allerlei workshops en opgravingen. Utrecht had weer eens stevig uitgepakt vandaag.

Joodse Begraafplaats

Elke stad heeft ze wel, van die bijzondere plekjes waar je vaak ongemerkt aan voorbij gaat.
Voor veel Woerdenaren is het een onbekend stukje stad: de Joodse begraafplaats aan de Westdam.

Zaterdag 10 september heeft iedereen gelegenheid tijdens Open Monumentendag dit mini-monument te bezoeken en iets te horen over de geschiedenis van deze plek. De plaatselijke werkgroep Kerk en Israël, zal hier rondleidingen geven. Omdat ik lid ben van deze groep, ga ik me deze week wat verdiepen in de geschiedenis van de Joden in Woerden, zodat ik wat te vertellen heb volgende week zaterdag.

UPDATE: er waren veel bezoekers op de Open Monumentendag, het heeft vast geholpen dat veel Woerdense scholen meededen aan een bezoekronde langs de monumenten.  

Do Ut Des

In veel Godsdiensten komt het zogenaamde do-ut-des principe voor. Het betekent zoiets als 'ik geef opdat jij ook iets geeft'. De mens geeft z'n God een mooi  tempel of een groot offer en verwacht daar iets voor terug te krijgen: een gezond lijf, bescherming of een gelukkig en lang leven. Je ziet dit  principe van elkaar iets geven met de bedoeling dat de ander ook geeft heel vaak terug, ook in het sociale leven.
Ik moest daar aan denken toen ik Willy vanmorgen op haar verjaardag het 'Cadeau' aankondigde: je krijgt een leuke kookcursus aangeboden bij Volksuniversiteit Woerden. Ze zou nu kunnen denken: lekker zo'n kado, opdat ik beter ga koken en jij daar van profiteert. Do ut des dus. Maar zo is het natuurlijk niet. Heel vaak kook  ik zelf en doet Willy de boodschappen. Daarbij koken we elke dag, halen we nooit iets bij een afhaalchinees of een pizza boer. En op zondagavond plotseling voor  8 of 9 man eten op tafel zetten, zoals afgelopen weekend, is ook geen probleem. Dus met dat gezond koken van ons zit het wel goed. Nee het is gewoon een leuk alternatief cadeau voor  5 avondjes uit. En ik ken de  kok die deze cursus geeft en weet dat dit heel goed wordt......vanavond kook ik natuurlijk zelf!

Skippy

Maandag namen we bij de Runnersclub Woerden afscheid van trainer Edwin. Hij gaat verhuizen naar Australië en zo kwam het dat ik gisteren naast een kangoeroe door Woerden liep voor de maandagavondtraining..... Jammer dat Edwin vertrekt want naast het feit dat hij inspirerende trainingen gaf,  hadden we op de atletiekbaan tijdens de 400 meter baantjes vaak goede gesprekken over het onderwijs, de ICT wereld of de overige toestand in de wereld!

Hennep

Eindelijk weer eens een weekend waar het etiket 'zomer 'op past. We hebben het gebruikt om het jaarlijkse uitstapje met de oudjes - oma Hoeksel en Tante Tinie - uit te voeren. Zo bezochten we met hen het touwmuseum in Oudewater. Interessant hoe in onze streek in de vorige eeuw volop hennep werd gekweekt, niet voor de hasj, maar om van de  hennepstengels touw te maken. De inwoners van Oudewater werden om die techniek, waarbij je met een bos getwijnde en gehekelde hennep om je buik liep, Geelbuiken genoemd. De oma van Willy heeft ook nog aan deze vorm van noodzakelijke bijverdienste meegedaan, dat maakte dit museumpje extra interessant!

Verder vierde Woerden dit weekend een havendag met oude dieselschepen, palingroken en talloze shantikoren. "Toen wij uit Rotterdam vertrokken..."

Solvitur Ambulando

Afgelopen maandag en dinsdag was ik met Arie Bol in de Eifel, Duitsland, om hier een kloosterbezoek voor te bereiden. Dat is gelukt. We hebben Abtei Himmerod leren kennen als een plaats met veel mogelijkheden en de ongedwongen sfeer hier maakt dat we sterk onze eigen inbreng kunnen geven aan het programma. Met de groep gaan we wandelen op de Eifelsteig en we noemen het, naar Augustinus, Solvitur Ambulando, wandelen met een -meditatieve- opdracht. Door te wandelen tot inzicht komen. Ook gaan we hier eind september een wijngaard beklimmen en een boottocht maken op de Moezel.

Bruder Stephan van Himmerod zal voor ons een kloosterrondleiding en meditatiemomenten voorbereiden. Het wordt denk ik een mooie combi van spiritualiteit en cultuur met een beetje sportieve inbreng.

Overigens ontdekten we hier een nieuw verkeersbord: Pas op, overstekende paters.....

Klusjes

De twee dochters hebben met hun vriend allebei een huis gekocht. En allebei in Woerden. Het ene huis moet nog gebouwd worden volgend jaar, het andere huis is deze week onder handen genomen met schuurpapier, muurverf en schoonmaakmiddelen. Gelukkig is het alom bekend dat ik niet zo handig ben, maar een zoldertje witten dat lukt nog wel. En de verhuiskar rijden past ook wel bij mij. Het huis aan de Bergstraat is prachtig en had geen grootse verbouwing nodig.

Bayern

De vooroordelen voor Beieren zijn: welvarend, bier, gotiek, lekker eten, het land van de paus, gastvrije mensen. Het blijkt allemaal te kloppen!

Het is ook een mooi vakantiegebied, we kozen het voor de derde vakantie-etappe en we beklommen hier fikse bergen, fietsten langs de Donau naar het prachtige Regensburg en maakten uitstapjes naar Tsjechie.

De oudjes (m) uit het dorp waar we verbleven trekken elke woensdag met elkaar  de berg op om in een hut de rest van de dag elkaar grote verhalen te vertellen, bier te drinken en Bratwurst te eten. Vorig jaar waren er wel enkelen overleden tijdens de fikse klim naar boven maar een mooiere dood kan men zich hier niet voorstellen. Dood gaan als God in Beieren.

Nog 2 weken vrij....                                                                                            (bron: Trouw)

Aufguss

Onze tweede stek is in het Thuringerwald, in de voormalige DDR. In het dorp is een enorm Kuuroord gevestigd met bijbehorend zwembad en saunalandschap. Je mag het ook bezoeken als 'kuren' niet in je verzekeringspakket zit, zoals hier in Duitsland nog steeds het geval is. In de sauna vindt een bij dit mysterieuze gebied behorend ritueel plaats: de Aufguss. Er wordt met water gegoten en  handdoeken gezwaaid, bijzondere geuren dringen overal in door en de temperatuur loopt op tot ruim 90 graden.

Deze landstreek is vol mystieke bossen waar we met een mondharmonicaspelende gids hebben rondgedwaald. Een gebied van volksverhalen, trollen en heksen, en stenen met bijzondere krachten waar je onderdoor moet kruipen om je zonden kwijt te raken...

Punktlich

We 'hoppen' deze weken door enkele Duitse gebieden. Deze week zijn we begonnen in het Emserland, dat is Noordwest Duitsland. Het is een zeer uitgebreid fietsgebied waarbij we vooral door Kulturlandschaft rijden: uitgestrekte akkers en weilanden, enorme boerderijen, tussendoor een stukje bos en welvarende dorpjes met grootse kerken. De kerken zijn ofwel uitbundig katholiek met devote Maria's en Heilige Benedictus of sober Evangelisch met de strenge blik van Luther op de bezoeker gericht. Het spreekt me beide wel aan!

En de landbouw ziet er zeer milieuverantwoord  uit met bioinstallaties, zonnepanelen en windmolens. Ik ben het wel eens met Henk Bleker dat we meer oog moeten hebben voor de schoonheid van het boerenlandschap. We hebben onderhand zat van die natuurgebieden met z'n bossen, heidevelden en bijbehorende trimbanen,  leerpaden en paaltjesroutes  Die natuurjongens lijken wel op de nieuwe Adel met z'n landbezit en bijbehorende houding....en ik ben zelfs nog lid ook van twee van die clubs. Daar ga ik nog eens drastisch over nadenken!

Dit is een zeer Punktlich land met fietsborden die kloppen, bussen die op tijd rijden, keurige tuinen, opgeruimde stallen en zelfs bij een bankje in het bos staat een fietsenstandaard. Het eerste Gasthaus ligt aan de Sallersee met prima eten, Wellness en gezellige 50 plussers, want die zijn er ook zat in dit land...... 

Harley

Vandaag was het 'Harleydag' in Woerden. In veel plaatsen wordt dit fenomeen afgelast vanwege teveel vechtpartijen tussen elkaar rivaliserende motorclubs. In Woerden is het tot nu toe een rustig gebeuren en ik maak jaarlijks een rondje in deze wereld van pk's, chroom, leer, rock en roll, stunts en bier. Het zijn vooral veel leeftijdgenoten die hier hun mooi opgepoetste motoren en hun speciale kleding, tattoos en haardracht komen showen. Ik ben niet verder gekomen dan een Solex. Begin 70' er jaren reed ik daarmee naar het station in  Woerden en als het erg mooi weer was naar Utrecht. M'n moeder leende 'm wel eens als ze teveel last had van haar astma om te kunnen fietsen. Op een van die tochtjes schoot de fietsspaak van het gaspedaal, die spaak was de goedkoopste manier om een gebroken kabel te repareren. Moeder in paniek kreeg de motor niet meer uit en ze heeft toen mijn Solex de  Bodegraafse Wetering in gegooid. Daarna heeft-ie het nooit meer zo goed gedaan en toen in '75 de helm verplicht werd, zelfs voor de Solex, ben ik met mijn motor carrière gestopt

Links of Rechts

Gebruik je vooral je linker- of werk je met name vanuit je  rechterhersenhelft?  Als je de danseres met de klok mee ziet bewegen, dan denk je voornamelijk associatief, dus met je rechter hersenhelft. Als je haar tegen de klok in ziet bewegen, dan denk je voornamelijk analytisch, dus met je linker hersenhelft. Wat zie jij? Met de klok mee, tegen de klok in of allebei?
Ik weet nu dat ik niet puur alfa ben!

Broek

Onze eerste fietstocht in deze vakantie maakten we in de de Ooijpolder achter Nijmegen. Via  Duitsland (Kranenborg) en Limburg (Mook) fietsten we weer naar de parkeerplaats. In Groesbeek zagen we veel straatnamen met 'broek' erin. Op een informatie bord las ik dat in  dit gebied opvallend veel 'broeken'  voor kwamen. Een broek is 'een laaggelegen, drassig of onderstaand land'... Een moeras dus. Uit zo'n soort streek kwamen mijn voorouders ook!

In Kranenborg bezochten we de Pelgrimskerk waar het net leek of Jezus ff zat te bellen, zo te zien had  hij wel wat te vertellen, of  te vragen misschien?:

Suster Bertken

De jaarlijkse schooljaarafsluiting met mijn collega's van Het Rotsoord vond natuurlijk plaats in ons zo fraaie Uterech.

Met een verhalenverteller maakten we een boeiend rondje door de stad en zo stond ik voor het eerst bewust op de plaats waar Suster Bertken 57 jaar in een kluis gemetseld zat. Dit deed ze als boetedoening vanwege het feit dat zij een bastaardkind was. Al heel vaak ben ik over dit stukje historisch Utrecht gelopen, nu weet ik waar onze beroemdste Mystica begraven ligt.

We hadden eigenlijk haar beroemde dichtregels moeten zingen:

Ic was in mijn hoofkijn om cruyt gegaen;

Ic en vanter niet dan distel ende doorn staen.

Maar het werd het Utrechts volkslied van Rijk de Gooyer:

Afwisseling

Het was een zeer afwisselend weekend, met

- een lezing Benedictijnse filosofie  die ik gaf in Amerongen voor Petra vd Horst, consulting. Petra vond mijn website en na een gesprek in een café in Utrecht heeft ze me gevraagd op haar jubileumfeest een bijdrage te leveren.

 

Verder:
- het straattheater in Woerden

- een trainingsloop in de Meije en Zegveld

- op zondagmiddag met Bash en Johanneke naar het Wereld feest in Utrecht

en tussendoor ook nog een verjaardag gevierd en naar de kerk geweest.....

Nog een weekje werken en dan gaan we 'op rust'!

Antikythira

Het boek dat ik momenteel lees heet Alexandrië, de geboorte van het denken. De auteurs beweren dat de oorsprong van onze cultuur niet alleen in Rome en Athene, de grote steden van de klassieke wereld,  ligt, maar vooral  in Alexandrië. In deze stad, gesticht door Alexander de Grote, was de grootste bibliotheek van de oudheid  opgebouwd en alle grote denkers van de laatste 3 eeuwen voor Christus gingen naar Alexandrië. Terwijl het in Griekenland en bij de Romeinen ging om handel, oorlog, architectuur en politiek, was het belangrijkste 'wapen' van de Alexandrijnen: de pen. In deze intellectuele magneet en smeltkroes van geleerdheid,  filosofie en uitvinders ontstond de wijsheid van de Antieke wereld.
In het boek wordt beschreven hoe het werk van alle briljante geleerden uit de oudheid als Pythagoras, Plato, Aristoteles, Euclides, Apollonios en Archimedes  hier verzameld, bestudeerd en verder ontwikkeld werd. In Alexandrië werd voor het eerst de omtrek van de aarde berekend - men wist al lang dat de aarde rond was en om de zon draaide. De grote geleerde Eratosthenes deed dat door gebruik te maken van een stok, een put, de zon en een man die grote nauwkeurige afstanden kon lopen. Zonder ooit Egypte te hebben verlaten wist hij zo de omtrek van de aarde te publiceren. Ook werden door deze Eratosthenes de eerst wereldkaarten getekend, verbluffend nauwkeurig. In Alexandrie werd de bloedcirculatie van de mens als eerste ontdekt, vond men de waterklok uit en legde Euclides de basis voor onze wiskunde. Er werd zelfs geëxperimenteerd met stoom en hydraulica.
En later leefden hier ook Clemens de vader van de Christelijke theologie, Arius de eerste grote ketter, Philo de zo invloedrijke Joodse denker en Plotinos de stichter van het neoplatonisme.
In een van de hoofdstukken van mijn boek wordt een 'machine' genoemd die in de tijd van Archimedes gemaakt werd en later in zee bij het eilandje Antikythira is teruggevonden. Pas enkele jaren geleden hebben we ontdekt wat het was; een soort antieke computer om maanstanden, zonsverduisteringen, de werking van het zonnestelsel en tijdberekeningen aan te geven. Filmpje:

Hoe jammer dat het oude Alexandrië, met z'n enorme vuurtoren als wereldwonder, verwoest is en  de bibliotheek  verloren is gegaan!

Kaarsje

Een kennis vroeg mij 'wil je er aan meewerken dit kaarsje brandend te houden'?

Natuurlijk wil ik dat en het kan nu ook digitaal. Ter bemoediging aan allen die worstelen met kanker, zelf of in de nabije omgeving.

Vorige week heb ik met tranen in de ogen gekeken naar de uitzending over AlpdhuZes. Mensen die met een vaak zeer emotioneel verhaal in hun rugzak fietsend een berg beklimmen, soms wel 6 keer. Het bracht ruim 20 miljoen op voor kankeronderzoek. Fantastisch hoe je al sportend iets kunt betekenen voor anderen. Ik heb me ook weer aangemeld voor de Dam - Dam loop, waarin we een goed doel sponsoren (Eye Care). En ik zal familielid Marien sponsoren die voor de Hoogstraat gaat bergfietsen volgende week.

Creatief

De jaarlijkse familie Uittenbroekdag was dit jaar een beetje soberder opgezet. Het was ook wel wennen die lege plaats in het prieeltje, waar moeder altijd zat te genieten van de kinderen en kleinkinderen.  Gelukkig had een van de nichtjes, na enkele mislukte pogingen, de beroemde oma cake kunnen bakken. We weten nu weer wie nog wel en wie geen baan meer heeft binnenkort; hoe de gezondheid er voor staat; wie welke studie gaat afronden;  wie er een huis gekocht heeft of een mooi vakantieplan gaat uitvoeren. En natuurlijk ontbrak het voetballen en de barbecue niet. En creatief als altijd maakten we een fraai familieportret: