De Kat van Dom Frits

Dit eerste het-lijkt-wel-zomer weekend bracht ik door in Affligem.
Met een groep ex-cursisten en andere geïnteresseerden hebben we het wel en wee van de abdij in een intensief weekend meegemaakt. Evenals vorig jaar was de abdijgemeenschap weer uitgebreid. Vorig jaar met een toom kippen, nu met een leuke jonge poes. De 80 jarige broeder Frits heeft zich over deze spontaan aangemelde gast ontfermd en hij doet dat zichtbaar met veel liefde en Benedictijnse gastvrijheid! Deze dierlijke aanwas staat in schril contrast met de groei in menskracht: dat wil nog maar niet lukken en is merkbaar in de gemeenschap waar veel broeders met lichamelijke klachten te maken hebben. Met Philippe de Duitse Belg die ik hier vorig jaar ook ontmoette, heb ik onder het genot van wat Affligempjes wel een paar oplossingen bedacht, zoals hulp halen uit het buitenland waar sommige kloosters uit hun voegen barsten (Vietnam), maar abt Rik 'moest er nog even over nadenken.' Wij willen zo nodig wel op onderzoek uitgaan.

De groep was erg gezellig en geinteresseerd. Ik heb nog nooit zo'n snelle afwas -groep gehad. Het weer was geweldig waardoor we naast alle kloosteractiviteiten ook nog een lange kluiswandeling gemaakt hebben met - ook voor mij nieuw- een bezoekje aan de Affligemse 'wonderput'. George sprak met ons over de 'smaak van de stilte'. Zo ontdek ik ook na 16 jaar steeds weer nieuwe elementen in dit spirituele land. Met George, die ook deze week jarig is, heb ik zondag alvast m'n verjaardag herdacht in het klooster, dat moet een goede start opleveren van m'n 56 ste levensjaar!

Lunaire Perigeum

In dit weekend stond de maan akelig dicht bij de aarde, dat leverde -mede door het heldere weer- spectaculaire beelden op.

Tanta Ma, de vrouw van Ome Willem Uittenbroek, koppelde vroeger allerlei gebeurtenissen in de wereld aan 'de Maan'. Nu bestond haar wereld vooral uit kleine dorpsgebeurtenissen zoals bevallingen, koe in de sloot en blikseminslagen ( Ome Willem was hoofd van de brandweer). Maar toch, allerlei 'ellende' zoals de tsunami en de kernramp in Japan had ze, als ze nu nog leefde, aan de Maan gekoppeld.... De afstand aarde-maan was vannacht toch nog wel 356.577 kilometer, maar ik ben er blij mee dat die morgen al weer wat verder staat.

Ontbijt-ethiek

Na al het dramatische nieuws over Japan -aardbeving, tsunami, kernramp - en Libië -Khadaffi, rebellen, VN resoluties - wilde ik vanmorgen iets anders en werd mijn aandacht getrokken door de visie van Beatrijs Ritsema in Trouw. Ze schreef over het meenemen van een broodje van het ontbijtbuffet in een hotel of pension. Zij vindt dit ongepast. Laat dat nu net een van mijn minder brave kanten zijn! Ik weet ook wel dat het niet netjes is, maar ik doe het niet openlijk, mijn afritsbroeken hebben er heel geschikte zakken voor. Het komt, omdat ik geen ochtendmens ben en mijn vakantieontbijt in 2 etappes moet plaats vinden, zeker als we iets sportiefs doen. Dat broodje om 11 uur is dan erg nodig. En het is ook een beetje sport natuurlijk, 'de man als jager', maar dan anno 2011.
Afgelopen vakantie op Malta waren mijn reisgenoten toch wel blij dat ik iets meegenomen had van het buffet, als er weer eens geen supermarkt in de wandelroute zat!
Ik blijf het dus gewoon doen, maar onopvallend en met mate. Ik zal niet het argument gebruiken 'de rest van het brood wordt toch weggegooid', want dan hoef je ook nooit meer een treinkaartje te kopen; 'die trein rijdt toch wel'. Op het werk ben ik in de werkgroep 'Kenthiek' bezig ethische dilemma's bespreekbaar te maken op de werkvloer. Dit is alvast een mooie.

Vrije Wil

Boven mijn school, in de wijk Hoograven in Utrecht, is deze week een bijzonder spektakel te zien: duizenden spreeuwen voeren met elkaar een bizarre dans op, om uit de klauwen te blijven van de slechtvalk die hier ook huist.
Wie of wat stuurt die dieren aan?
Het brengt me bij het stapeltje artikelen dat ik verzamel vanuit Filosofie Magazine en Trouw over 'de vrije wil. Veel neurobiologen hebben de vrije wil inmiddels dood verklaard. Hoe dierlijk is ons bewustzijn? Hoe staat het met onze keuzevrijheid die ik met het existentialisme in de jaren 70 kreeg aangereikt? Zeker voor een onderwijsmens als ik is het goed te weten of de vrije wil nog wel bestaansrecht heeft. Zo niet, dan kunnen we dat onderwijs wel stopzetten.
Deze week kwam een zekere Antonio Damasio aan het woord in Trouw. Hij analyseert de verhouding tussen de vrije wil en de cultuur en legt uit hoe de mens in de loop van vele eeuwen is geworden tot een wezen met een bewustzijn, een geest die meer kan dan alleen voorstellingen maken, want dat laatste kunnen insecten bijvoorbeeld ook. Dat extra vermogen noemt hij het toevoegen van een 'zelf', een hersenproces dat voorstellingen tot ons eigendom kan maken. Ook beweert hij dat het bewustzijn ontstaat in de hersenstam en niet in de hersenschors zoals vaak gedacht is. "In de hersenstam maken de hersenen de eerste ordening van informatie, de primitiefste voorstellingen in onze geest, het begin van het zelf." Als zijn bewering waar is betekent het dat dieren ook meer bewustzijn zouden moeten hebben dan we altijd gedacht hebben. Maar het grote verschil is dan dat mensen in staat zijn tot het produceren van cultuur. En cultuur geeft vrijheid.
Interessante filosofie. Erasmus en Luther streden al over dit onderwerp en het is nog steeds zeer actueel al plaatsen we het nu in een totaal ander kader.
Onze kat zit graag op die stapel artikelen van mij. Ik denk dat-ie ze stiekem ook wel in zich opneemt. Want ze valt zeker in de categorie 'Ik heb ook een Zelf'. In de 70 er jaren noemden we dat 'zelfverantwoordelijke zelfbepaling' en dat behoorde je na te streven in de opvoeding en in het onderwijs. In die zin heeft onze kat z'n vrije wil zeker nog niet opgeofferd.
En die spreeuwen misschien ook wel niet.

Gaza

Goed nieuws uit de Palestijnse Gazastrip: schoonzoon Bash heeft vandaag zijn moeder weer ontmoet na 11 jaar. Wat een emotie zal dat opgeleverd hebben bij hem en haar! Met het Nederlands paspoort op zak durfde hij het weer aan om afgelopen weekend eerst naar Egypte te reizen en daar te bezien of de grens Egypte - Gaza open zou zijn. Dat is dus vandaag gelukt.
Jammer dat Johanneke nog niet meekon... dat gaat vast snel gebeuren.
Bash kon in elk geval ook vertellen dat ze samen verleden week een huis gekocht hebben in Woerden. Groot genoeg om z´n moeder ook hier uit te kunnen nodigen als de omstandigheden en haar gezondheid het zouden toelaten!

Update 10-3: na een dag oponthoud aan de grens bij Rafah is Bash weer onderweg naar Nederland waar hij zaterdagmorgen hoopt aan te komen. We zijn erg benieuwd naar zijn ervaringen!

Update 12-3: weer thuis!

Omacake

Gisteren, 28 februari, zouden m'n ouders 60 jaar getrouwd zijn geweest.
M'n zussen hebben een bosje bloemen gebracht... op de begraafplaats.
Ik kom niet vaak op de begraafplaats in Waarder. Ten eerste is er veel te veel herrie daar naast de A12. En elk bezoek herinnert me aan een traumatische ervaring in m'n jeugd. De begrafenis van opa Uittenbroek maakte ik als jong ventje mee en mijn ouders hadden niet verteld wat er allemaal ging gebeuren. Daarbij werd voortdurend de naam 'Jan Uittenbroek' door de dominee-in-het-zwart zo hard en met zo'n nadruk uitgesproken dat ik in paniek geraakt ben en me een poos verstopt heb achter de aula. Gek dat je een aantal van die vroege herinneringen nog letterlijk op je netvlies hebt staan.
Deze week ging in de familie-mail het cakerecept van mijn moeder rond. Een van de steunkous-verpleegsters heeft het opgeschreven en bewaard en het is nu weer bekend in de familie.
Gezien de grote afname maakte moeder 3 cakes tegelijk met:
11 eieren, 275 gram suiker, 2 pakjes roomboter, 275 gram cakemeel
3 zakjes vanille suiker, 3 gesneden appels (goudrenetten)
eieren + suiker eerst mixen!!! (dit was heel belangrijk volgens Moeder)
+ boter > mixen!
+ cakemeel > mixen!
3 cakeblikken invetten + paneermeel; Cakebeslag erin; appels eroverheen;
1 1/4 uur baktijd, standje 3.

Limestone

Malta heeft een bijzondere, beetje Oosterse kleur door de ‘limestone’ die hier gedolven wordt. Overal werd en wordt deze bouwstof gebruikt en vooral de vele kerken, kastelen en verdedigingswerken geven het eiland een specifieke uitstraling. Ook alle akkertjes en tuinen worden door deze stenen muurtjes van elkaar gescheiden. Er wordt geen steen weggegooid.
Aan de ‘locals’ de weg vragen beviel ons niet zo deze week - we werden op een allervriendelijkste manier alle kanten opgestuurd- maar vandaag wees een aardige mevrouw ons het limestone museum waarin de geschiedenis van de werkwijze met deze steensoort werd getoond. De Maltezers zijn creatief geworden met hun goed te verwerken kalksteen, zoals dit handige kattenluik.Zaterdag hebben we de hoofdstad Valletta goed bekeken, met een van de mooiste Barok - kerken die ik ooit gezien heb (Sint John's Co-Cathedral).........en zondagmorgen vliegen we al vroeg terug naar Eindhoven. Ik mis dan de marathon die zondag op Malta gelopen wordt langs de boulevard waar ons appartement aan staat. Misschien (een) volgend jaar? Meneer Malcolm van www.runningcrazy.com, die ik in het hotel ontmoette, wil het wel voor me/ons regelen!

Gozo

Vandaag zijn we via een stormachtige overtocht naar Gozo gevaren. Ik ontdekte dat de apostel Paulus hier na zijn schipbreuk aangespoeld is en dus niet op Malta. Gozo is veel natuurlijker en netter dan Malta, we hebben het eiland op het bovendek van een dubbeldekker verkend.
Ondertussen komen er verontrustende berichten uit Libië. Alle Maltezen volgen nauwgezet het nieuws van hun over-buurland. Het nieuws gaat aan in de bus. De verwachting is dat er veel vluchtelingen deze kant uit gaan komen, mocht het daar helemaal mis gaan.

Martin Bril

Vandaag had ik een Martin Bril moment: de korte broek kon aan tijdens een wandeling over de kliffen van Malta. Nu we het bus systeem snappen komen we overal en is dit echt een eiland waar het ons goed bevalt: veel religie en cultuur, mooi weer, lekker eten en een beetje gek, rommelig en hectisch van opzet. De hoofdstad Valletta is prachtig en met de veerpont vanuit ons appartement prima bereikbaar.En MacDonald heeft ook hier gratis internet....

Malta

Deze pagina schrijf ik vanaf Malta. Afgelopen zondag zijn we hier 'geland'. De apostel Paulus spoelde hier 1950 jaar geleden ook aan en ik begrijp na 2 dagen al waarom hij hier enige tijd gebleven is. Het is een gek eiland, alles is hier links, zelfs het bestek wordt links naast je bord gelegd. Verder spreken ze iets onverstaanbaars, maar gelukkig ook Engels. Het hotel bood ons (Willy, Jan, Martine en Kees van E.) aan om hun nieuw ingerichte Penthouse uit te proberen. We hebben dan ook een fantastische uitzicht over de baai bij de hoofdstad Valetta. De bussen zijn hier erg goedkoop, antiek en wereldberoemd en omdat we nu ongeveer snappen hoe het werkt gaan we deze week het hele eiland + bij-eilandjes per bus en wandelend verkennen.

Aan de muur hangen naast de voordeuren prachtige afbeeldingen van de Heilige Familie, want het is een streng gelovig volk hier. Ik ga ze allemaal fotograferen deze week....

Verkiezingen

In het kader van de start van de verkiezingscampagne Provinciale Staten van het CDA bezochten we zaterdag de boerderij van Teus en Sjanie van Oosterom in Geestdorp. Teus had bedacht om zijn bedrijf en Woerden eens van bovenaf te laten bekijken, via een eng bakje en een hoogwerker. Gelukkig kon ik me beroepen op mijn irreële angsten zoals hoogtevrees en vliegangst en neiging tot springen. En ja iemand moet toch de foto's maken....Willy heeft daar geen last van zodat ik hier kan melden dat het uitzicht erg leuk was. Of het CDA ook tot deze enorme hoogtes zal stijgen moet nog blijken. De 2e kamerleden die gereageerd hebben op mijn brief-van-een-bezorgd-CDA-lid lieten mij weten dat ik rond het onderwerp bezuinigingen op het speciaal onderwijs maar niet te veel hoop moet hebben op verandering van de plannen.

Bezuinigingen

Het speciaal onderwijs, waarin ik werkzaam ben, staat zwaar onder vuur: de 300 miljoen aan bezuinigingen die 'onderwijs' moet ophoesten komen vooral in onze sector terecht. Dat betekent een enorme afbouw aan middelen voor de 'rugzakleerlingen' per 2012.
Het voorgenomen beleid moet nog naar de Tweede Kamer, vandaar dat ik vandaag alvast enkele CDA kamerleden heb aangeschreven; als bezorgd CDA-lid. Al eerder schreef ik een brief naar onze minister, ook CDA. En woensdag is er een protestmanifestatie in Nieuwegein.
Het is lang geleden dat ik meegereisd ben naar het Malieveld in Den Haag, ik vind ook eigenlijk dat we in een beschaafd land andere vormen moeten hebben van argumenten uitwisselen. Maar ik ga toch met mijn collega's mee. 300 miljoen, dat is de prijs van 5 nieuwe straaljagers of een stuk of wat profvoetballers, daar zet je toch geen zorgvuldig opgebouwd expertise-stelsel voor op z'n kop? Kritisch naar ons eigen systeem kijken daar ben ik een groot voorstander van, want er kan op bureaucratie en ander gedoe bezuinigd en bespaard worden. Maar wel graag zonder die botte bijlmethodiek.

UPDATE: we waren met velen, gelukkig was het mooi weer omdat de 2 zalen te klein waren, er was veel pers en politieke belangstelling (de minister, Cohen, Roemer, Sap, Pechtold, Rouvoet). Wie weet wordt er een beter plan bedacht...

Onrust

Van de Noordafrikaanse onrust hebben we in Marokko niet veel gemerkt. Wel werd halverwege de week Al Jazeera afgesloten waar dag en nacht beelden uit Cairo te zien waren. In Marokko heeft de koning nog veel respect en goodwill opgebouwd. Zo lijkt het. Of de reis van Bash naar zijn familie in Egypte over 2 weken door kan gaan is nog maar de vraag. Ondertussen stromen de foto's van de Marokkoreizigers binnen met vaak verrassend leuke beelden. Gek dat mensen die eenzelfde reis maken vaak zo verschillende dingen zien....

Shoekran

De familie was goed vertegenwoordigd in de RCW - Marokkogroep:

Willemijn; het was ook haar afstudeer reisje.

Tim, debuut op de halve marathon

Jan Willem als supporter en fotograaf
Leuk als de kinderen mee willen met dit soort ondernemingen van pa.....

Terug

De Marokko reis zit er weer op, woensdagavond laat zijn we teruggekeerd vanuit Marrakech en Cassablanca. Het doel is gehaald: de halve marathon is door 9 leden van de Runnersclub, waaronder ik zelf en Tim, afgelegd. 2 liepen de hele marathon. Het was een mooi parkoers en bijzondere ervaring, deze loop. En de rondreis eromheen was prachtig: Fez, Meknes, Rabat, Cassablanca, de Midden- en Hoge Atlas, Marrakech, jeepsafari ....Ik heb nieuwe vrienden gemaakt in de persoon van gids Said en Abdul en oude vrienden zoals Yacine ontmoet op het gekke plein van Marrakech. De RCW groep was prima, we hebben veel gelachen en mooie dingen meegemaakt. Geen ziektes of andere misère. Correndon bood voor een zeer lage prijs prima kwaliteit met redelijke hotels, goed busvervoer, een professionele gids en een strak programma. Qua weer hebben we alles gehad: regen, kou, sneeuw maar ook zon en prima loopweer.

Yalla Yalla

Vanmorgen hebben we met de Marrakech groep voor de laatste keer getraind, een rondje Linschoterbos. Volgende week zondag gaat we voor het echte werk aan de slag, de start van de (halve) marathon is om 8.30 uur. We vertrekken woensdagavond en gaan uiteindelijk met 27 personen op pad. Na de zware 23 kilometertraining van verleden week weet ik zeker dat een hele marathon NIET aan mij besteed is. Maar gisteren en vanmorgen ging het weer goed.
Ik verheug me op een weerzien met Yacine in Marokko, we hebben zeer regelmatig e-mail contact. Ook ben ik benieuwd hoe mijn groepsgenoten en kinderen op Marokko zullen reageren. Hans H. heeft een T shirt laten ontwerpen voor de loopgroep. De supporters nemen veel ORANJE mee. Ik wil op z'n minst de 'Marrakech Courant' halen...

Kerkbalans

Voor de actie Kerkbalans maakt onze kerk in Woerden een zogenaamde Kerkbalanskrant. Dit jaar heb ik eraan meegewerkt en ik vind dat we een mooi PR middel gemaakt hebben met het creatieve redactieteam.
Vorig jaar heb ik voor m'n werk een cursus 'acquireren' gevolgd en ik hoop ook dat de kerk met dit soort mooie producten op een brede manier laat zien dat een kerk meer is dan op zondagmorgen een uurtje bijeenkomen in een al of niet mooi gebouw.
Deze krant laat zien dat er in een hedendaagse kerk veel gebeurt, ook doordeweeks, ook achter de schermen, verre van oubollig.

PsalmenAvond

artikel geschreven voor ons kerkblad:Ik had er al wat naar uitgekeken. Wat zal kerkmusicus Arie Eikelboom ons dit keer te zeggen hebben? Sinds zijn lezing vorig jaar over de ‘retorica’ in de muziek van Bach, luister ik anders naar een cantate of een oratorium.
In de lezing van 10 januari nam Arie ons mee in een zoektocht naar de Psalmen door de eeuwen heen. Het werd een doe–avond waarin veel te luisteren en te lachen viel, maar waarin we ook het zingen van de psalmen van Datheen oefenden, op erg lange noten. We zongen de eerste Franse psalmberijming uit de tijd van Calvijn en beoefenden de interpretatieverschillen vanuit de tijd van het Psalmenoproer, eind 18e eeuw. Wandelaars door de Jan de Bakkerstraat zullen vast gedacht hebben ’wat is daar aan de hand in de Lutherse kerk?’.
De spreker legde uit hoe het zingen van Psalmen ontstaan is. In de middeleeuwse Katholieke kerk was de kerkganger vooral toeschouwer. De kerkhervormers Luther en Calvijn zochten naar vormen in de liturgie waarin de gemeenteleden zelf actief konden zijn, de kerkdienst moest een actieve daad van belijden worden. Luther voerde het samen zingen van liederen in, die hij zelf schreef in het Duits. Calvijn in Genève en Straatsburg voerde ook de volkstaal in, in de kerk en nam van de Lutheranen over om de kerkgangers te laten zingen. Hij liet de psalmen berijmen in het Frans en gebruikte daar Duitse melodieën bij. De liederen werden voor de dienst geoefend met een kinderkoor. Want veel kerkgangers konden niet lezen en boekjes waren erg duur. Voor Calvijn waren de psalmen publieke gebeden, hij liet geen meerstemmigheid toe, dat leidde de aandacht maar af, en het orgel mocht ook niet gebruikt worden. Luther voegde nieuw-testamentische elementen toe aan de psalmen en zag de liederen meer als een getuigenis.
In Nederland vertaalde Petrus Datheen alle psalmen in de volkstaal. Hier en daar worden ze nog steeds volgens Datheen gezongen. In Nederland ontstond de voorzanger, die de psalm in lettergrepen voorzong. Dat was de basis van het op hele noten zingen. In de 17e eeuw werd het zingen zwaarder, harder en langzamer. We hebben dit ook geoefend tijdens de lezing en kwamen tot de ontdekking dat het heel bijzonder klinkt met zo’n 8 tellen per lettergreep. Je krijgt er een goede ademhalingsconditie van.
De voorzanger werd meer en meer vervangen door de orgels, die de Beeldenstorm vaak overleefd hadden. Zo ontstond ook de Nederlandse orgeltraditie, waarvan we mooie voorbeelden hoorden, gespeeld door organist Jeroen de Haan.
In de 18e eeuw werden psalmen steeds meer gebruikt als getuigenissen, werden persoonlijke gevoelens meegenomen in de nieuwere berijmingen. En ook vonden aanpassingen plaats in de uitvoering, met als gevolg het zogenaamde psalmenoproer en de voor ons nu bijna onvoorstelbare discussie over de ‘korte- of de lange zangtrant’… en dat ging er niet zachtzinnig aan toe. Maarten ’t Hart schreef er een mooi boek over.
Psalmen zijn ook nu nog een zeer belangrijk onderdeel in de liturgie. In de kloosters waar ik regelmatig kom vormen ze de Rode Draad van de daginvulling want daar komen ze elke 2 weken alle 150 aan bod in de gebedsdiensten. En in de protestantse kerk worden ze natuurlijk nog volop gezongen, op allerlei manieren, vanuit vele tradities.
Arie Eikelboom ziet de psalmen vooral als gebeden. “En je kunt ze mooi zingen in een ritme alsof je door het park loopt” .
Dat hebben we dan ook als afsluiting van deze zeer boeiende avond gedaan met psalm 87.

Jan Uittenbroek.

Waardering

Het jaar startte goed met een mooie bos bloemen van de voorzitter van Runnersclub Woerden. Tijdens de nieuwjaarsreceptie werden leden in het zonnetje gezet die clubopbouwende activiteiten ondernomen hebben. En mijn reisactiviteiten in Oostenrijk en Marokko vallen volgens het bestuur onder deze categorie. Volgens mijn 'Geluk'-boek is het ontvangen van waardering een van de belangrijkste drijfveren voor menselijk handelen....